Một số hoạt động nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy Tiếng Nga phù hợp theo hệ thống đào tạo tín chỉ 
ThS: Phan Minh Đức
Giám đốc Trung tâm Ngoại ngữ



I. Đặt vấn đề:
Tiếng Nga như một ngoại ngữ được giảng dạy nhiều trong những năm 80 của thế kỷ trước tại Trường Đại học Thủy sản (trước đây), trường Cao đẳng Sư phạm Nha Trang. Sau khi Liên Xô (cũ) tan vỡ, trong một giai đoạn dài tiếng Nga không còn được giảng dạy tại nhiều nơi ở Việt Nam trong đó có Đại học Thủy sản (nay là Đại học Nha Trang). Một hai năm gần đây, trong xu thế hội nhập thế giới, đặc biệt mối quan hệ giữa Việt Nam và Liên bang Nga có chuyển biến tích cực, nhiều du khách Nga đã đến Nha Trang và các lớp học tiếng Nga được mở lại. Để nâng cao chất lượng giảng dạy tiếng Nga cho sinh viên không chuyên ngữ tại Đại học Nha Trang, bài viết sẽ đưa ra một số giải pháp nhằm đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Nga như một ngoại ngữ.
II. Nội dung:
Đổi mới phương pháp giảng dạy một môn học là một việc lớn và khó, đòi hỏi thời gian, công sức. Đổi mới phương pháp giảng dạy phải đổi mới cả người dạy, người học, giáo trình, cơ sở vật chất và phương pháp kiểm tra đánh giá. Chúng tôi không có tham vọng đổi mới tất cả các yếu tố trên mà chỉ căn cứ vào thực trạng việc dạy và học tiếng Nga tại Đại học Nha Trang đưa ra một số giải pháp nhằm thực hiện tốt hơn công việc đang làm.
Việc đổi mới giáo trình:
Các lớp tiếng Nga không chuyên tại Khoa ngoại ngữ Trường Đại học Nha Trang đang học chưa nhiều, vì vậy việc lựa chọn giáo trình phù hợp cho đối tượng sinh viên không chuyên ngữ rất quan trọng. Việc đổi mới phương pháp giảng dạy đầu tiên chúng tôi tiến hành là chọn giáo trình giảng dạy “Con đường đến nước Nga” (Дорога в Россию) để dạy. Đây là cuốn giáo trình mới nhất và có chất lượng tốt do người Nga biên soạn và được nhiều trường đại học ở Việt Nam sử dụng làm giáo trình dạy tiếng Nga cho cả sinh viên chuyên ngữ và không chuyên ngữ.
Đổi mới việc lựa chọn ngữ liệu, từ vựng:
Do kiến thức ngôn ngữ trong giáo trình nhiều nên muốn đổi mới phương pháp giảng dạy cần phải chọn lựa ngữ liệu cho đối tượng là sinh viên không chuyên vừa đủ để giúp cho người học sau khi kết thúc khóa học đạt được mục tiêu có thể nghe, nói, đọc, viết theo những chủ đề thông dụng như: gia đình, trường học, thành phố, làng quê, bạn bè, thể thao, du lịch…. Mục đích cuối cùng của dạy ngoại ngữ là dạy khả năng giao tiếp, chúng tôi không xem kỹ năng giao tiếp nào là quan trọng nhất nhưng nếu chú trọng sẽ quan tâm dạy nói để những sinh viên có khả năng giao tiếp ở mức chào hỏi, làm quen, cảm ơn, xin lỗi, ….. với những người Nga đến du lịch. Đây là động lực để người học vui và cố gắng để học nâng cao. Sau đó mới dạy để sinh viên có khả năng viết và đọc hiểu văn bản tiếng Nga.
Để đạt được mục tiêu trên, khi dạy từ vựng phải chọn lựa số lượng từ vựng tối thiểu theo tiêu chí thông dụng và phổ thông có chú trọng đến những từ vay mượn từ tiếng Anh của ngôn ngữ Nga. Giống như tiếng Việt trong xu thế hội nhập thế giới có rất nhiều từ tiếng Nga được vay mượn từ tiếng Anh nếu khi giảng dạy không chú trọng vấn đề này sinh viên sẽ gặp khó khăn khi đọc văn bản. Ngoài ra, vì Nha Trang là thành phố du lịch khách Nga đến đây nhiều nên việc lựa chọn từ vựng liên quan đến chủ điểm du lịch cần đưa vào nhiều hơn để tăng khả năng giao tiếp cho sinh viên.

Đổi mới trong giảng dạy ngữ pháp:
Do số lượng tiết học không chuyên tiếng Nga không nhiều nên xác định dạy cái gì vô cùng quan trọng. Chúng ta không thể dạy hết cho sinh viên toàn bộ ngữ pháp hàn lâm tiếng Nga, theo chúng tôi cần chú trọng vào việc dạy hình thái từ tiếng Nga ở 6 cách số ít, số nhiều, cấu trúc “который”, và mô hình các câu đơn, còn câu ghép, tính động từ, trạng động từ tiếng Nga là những phần khó, phức tạp chỉ giới thiệu để sinh viên tham khảo và có điều kiện sẽ học tiếp ở giai đoạn nâng cao.
Việc đổi mới phương pháp giảng dạy, ngoài đổi mới giáo trình, đổi mới việc lựa chọn mục tiêu giảng dạy, ngữ liệu giảng dạy thì một yếu tố rất quan trọng nữa là cần đầu tư cơ sở vật chất tối thiểu để phục vụ giảng dạy. Trong điều kiện dạy học không chuyên ngữ tại Trường Đại học Nha Trang, chúng ta chưa cần và chưa có thể có những phòng học tiếng hiện đại nhưng cassette và băng đĩa đi kèm giúp sinh viên học phát âm giai đoạn đầu là phải có.
Đội ngữ cán bộ giảng dạy cũng cần đổi mới bằng cách cho đi hội thảo các lớp về việc đổi mới phương pháp giảng dạy ngoại ngữ để đáp ứng được việc nâng cao chất lượng giảng dạy.
III. Kết luận:
Bài viết đã đề cập đến một số giải pháp đổi mới phương pháp giảng dạy tiếng Nga trong thời điểm hiện tại như: Đổi mới giáo trình, đổi mới mục tiêu, ngữ liệu giảng dạy. Việc đổi mới phương pháp giảng dạy là khó và lâu dài có nhiều vấn đề còn phải tranh luận. Trong thực trạng, việc dạy học tiếng Nga cho sinh viên không chuyên tại Đại học Nha Trang nếu những giải pháp trên được thực hiện tốt, chất lượng giảng dạy tiếng Nga sẽ được cải thiện, góp phần tích cực vào giảng dạy tiếng Nga như một ngoại ngữ tại Đại học Nha Trang.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
* Tiếng Nga
1. А. Ю. Купалова – Совершенствование методов обучения русскому языку – м., 1999
2. Е. Л. Карчанина – Русский язык – цель и результат, изд. русский язык, 2002
* Tiếng Việt
3. Bùi Hiền – Phương pháp hiện đại dạy học môn ngoại ngữ. NXB ĐHQG HN - 2006